|
همة افراد، در خصلتهاي اخلاقي و شيوة رفتار،
يكسان نيستند. اين تفاوت در برخي موارد بروز ميكند و ماية
اختلاف ميشود، اختلافي كه البته قابل اجتناب است، آن هم با
شيوة «مدارا و سازگاري» در اخلاق و برخورد.
بعضيها با ديگران، چه در محيط خانه و محل كار، يا در محله و
منطقة سكونت «ناسازگارند». ناسازگاري نشانة نوعي غرور و
خودخواهي و خود ¬¬برتر بيني ¬¬¬¬¬¬نسبت¬¬¬¬ به مردم است و
نتيجة آن، تنها ماندن و انزواست.
از سوي ديگر، بيطاقتي در مقابل حالات و رفتار دشوار و ناهنجار
ديگران نيز، ريشه در كم ظرفيتي دارد و به تشديد اين تعارض و
ناسازگاري ميانجامد.
اگر در دستورهاي ديني ما به «حسن خلق»، تأكيد شده است، يكي از
مصداقهاي بارز آن «مدارا» است.
آسايش دو گيتي تفسير اين دو حرف است
با دوستان مروت، با دشمنان مدارا
«مدارا» يك تكليف اخلاقي در اسلام است. از رسول خدا (ص) روايت
است:
«اَمَرني ربي بمداراه الناس كما اَمَرني باداء الفرائض»؛
همان گونه كه پروردگارم مرا به انجام واجبات فرمان داده است،
به مدارا با مردم دستور داده است.
در حديث ديگري چنين آمده است كه جبرئيل، به محضر رسول خدا (ص)
آمد و از سوي خدا چنين پيام آورد كه: «اي محمد! پروردگارت سلام
ميرساند و به تو ميگويد: با بندگان من مدارا كن.»
نيز حديث است از پيامبر اكرم (ص) كه فرمود:
«مُداراه الناس نصفُ الايمان و الرفقُ بهم نصف العيش»؛
نيمي از ايمان، مداراي با مردم است و نيمي از زندگي، رفق و
ملاطفت با آنان است.
حتي خارج از قلمرو دين و آيين هم، آنان كه خواستار يك زندگي
دلنشين و پسنديده باشند، در ساية همزيستي مسالمت آميز و رفق و
نرمش با ديگران و رفتار شايسته، بهتر به اين خواسته ميرسند تا
در ساية خشونت و برخورد ناسازگارانه و بهانهجويانه و عيبگيرانه
و خودپسندانه!
سعة صدر و ظرفيت براي تحمل ديگران، لازمة دست يافتن به يك
زندگي خوب است. در مواردي كه اختلاف سليقه و ديدگاه، يا تفاوت
در مشي و رفتار و روش وجود دارد، باز هم با وسعت نظر و «مدارا»
ميتوان مانع بروز مشكلات شد.
محدثي، جواد، اخلاق معاشرت
|