نقش اساتيد در بستر سازى تحقيقات طلاب
محمد رجايى
مدير تحصيلات تكميلى
تاريخ دراز دانش بشرى، حوزه هاى دين را به خوبى به
ياد دارد، چشمه سارهاى دانش از حوزه ها، دشت سبز سينه ها را سيراب مى كرد. حوزه ها
با زمان پيش مى رفت و با دانش هاى روز عجين شده، نيازهاى خود و جامعه را تأمين مى
كرد. حركت، رويش و جوشش در پرتو قرآن و سنت تمام زواياى حوزه را فرا گرفته بود. در
هر عرصه اى كه پايى گذاشت، سخنى نو داشت و دريچه اى جديد به روشنايى مى گشود. و اين
نبود جز در سايه تحقيقات عميق و دقيق حوزه هاى دينى در سطوح مختلف آن .
امروزه اگر حوزه در پى آن است كه شكوه و عظمت بيافريند و حرف اول درا در عرصه هاى
مربوط به خود بزند، به تلاش مجدانه و پى گير در زمينه تحقيق و پژوهش نياز دارد.
مديريت تحصيلات تكميلى كه وظيفه سياست گذارى و نظارت بر كيفيت اجراء برنامه هاى
مصوب را در مقطع 2 و 3 و نيز سطح 2 و 3 بر عهده دارد يكى از وظايف مهم خود را سياست
گذارى و نظارت بر امور پايان نامه ها مى داند.
از آن جا كه پايان نامه ها از يك سو شناسنامه علمى مركز واز سوى ديگر آيينه تمام
نماى ميزان اندوخته ها و توان علمى طلاب مى باشد. رسيدن به اين مهم جز در سايه بستر
سازى مناسب امكان پذير نيست. لذت مديريت تحصيلات تكميلى مركز خود ار موظف مى داند
كه براى بستر سازى لازم به تحقيقات ضمن آموزش بهايى ويژه دهد و حتى گستره كار را به
مقطع و سطح 1 نيز بكشاند در راستاى اين رسالت مهم انتظار ما از اساتيد محترم اين
است كه ما را در جهت آماده سازى طلاب جهت ورود به عرصه تحقيقات و نوشتن پايان نامه
يار باشند تا ان شاءاللّه ثمره تلاش عزيزان در سال هاى آينده در قالب پايان نامه
هايى قوى، معتبر و قابل ارائه به مجامع علمى در سطح ملى و بين المللى به بار نشيند
لذا برخى از انتظارات خويش را از اساتيد محترم به شرح زير باز مى گوييم:
²1.
غالب برادران طلبه كه در سال هاى بالاتر از حوزه تحصيل مى كنند با انبوه يادداشات
هاى ابتداى طلبگى خود مواجه هستند در حالى كه مطالب مهمى در آن وجود دارد و حوصله
مراجعه و جستجو در آن را ندارند. اگر آن ها به روش خلاصه نويسى و دسته بندى مطالب
مسلط بودند و مطالب را دسته بندى مى كردند و به گونه اى مناسب نگهدارى مى نموددند
در حسرت استفاده از آن نمى سوختند.
طلبه از بدو ورود به حوزه بايد بياموزد كه درس استاد را چگونه خلاصه كند و مطالب
يادداشت شده را چگونه دسته بندى و نگهدارى كند . تسلط استاد بر اين روش ها و
راهنمايى هاى مفيد براى طلبه بسيار كارساز است.
²2.
تربيت دادن كنفرانس براى طلاب
كنفرانس در بالا بردن توان تحقيقى و علمى طلاب نقش عمده اى دارد. طلبه موضوع
پيشنهاد شده توسط استاد را با جديت و علاقه بررسى و تحقيق كرده و آن را در كلاس
براى طلاب و در حضور استاد ارائه مى نمايد. از ان جا كه كنفرانس در سال هاى اول تا
سوم كاربرد زيادى ندارد مى اوان ارائه خلاصه درس توسط طلبه را به صورت شفاهى در اين
سال ها جايگزين آن كرد.
²3.
تحقيق و فيش برداري:
تحقيق روشمند از نيازهاى ضرورى هر فرد عالم و مجموعه پژوهشگر مى باشد. تحقيق به روش
سنتى بسيار از استعدادها را از شكوفايى باز مى دارد. امروزه آموزش روش تحقيق و فيش
بردارى مطالب به طلاب از ضروريات است كه مركز بايد برنامه ريزى لازم را در اين جهت
داشته باشد اساتيد محترم نيز مى توانند با اصلاح كارهاى تحقيقى كلاسى و ياد آورى
نكاتى روش آموخته هاى طلاب را عمق بخشند.
²4.
پاسخ كتبى به سؤالات:
اساتيد محترم مى توانند از طريق طرح سؤال در كلاس و دريافت پاسخ كتبى آن از طلبه،
دست او را با قلم آشنا نموده و قدرت نوشتن را در او تقويت كنند.
²5.
تشكيل تيم هاى تحقيقي:
مى توان از طريق تيم هاى تحقيقى چند نفره و دادن موضوع به آنان، روحيه كار مشترك
تحقيقى را در آنان ايجاد نمود.
²6.
تشكيل ميز گردهاى موضوعى :
تشكيل ميزگردهاى موضوعى بين طلاب يك كلاس با كلاس ديگر و يا مدرسه دسگر روحيه
مشاركت در كلاس و تبديل آن به يك كلاس دارى روش فعال آموزش ارا تضمين مى كند.
²7.
انتشار نشريه:
انتشار نشريه داخلى مدرسه و تشويث طلاب به نوشتن در آن و يا روزنامه ى ديوارى از
ديگر مسائلى است كه روحيه تحقيق و تتبح و نوشتن را در طلاب زنده مى كند.
در پايان جهت استحضار اساتيد محترم، گزارشى اجمالى از وضعيت امور پايان نامه ها را
به عرض مى رسانيم.
الف. مدرسه حجتيه
هم اكنون نزديك به 700 طلبه جهت امور پايان نامه ى خود به واحد پايان نامه ى اين
مدرسه مراجعه دارند. از بين اين تعداد 470 نفر موفق به اخذ موضوع شده و مشغول تدريس
پايان نامه خود مى باشند و تا كنون حدود 90 نفر از پايان نامه ى خود دفاع نموده
اند. نكته قابل ذكر در رابطه با اين برادران، عدم بستر سازى لازم براى ورود به عرصه
تحقيق و نوشتن است كه اميد است با همت والاى اساتبد محترم و برنامه ريزى هاى مركز ،
اين نقيصه برطرف گردد.
ب. مدرسه امام (ره)
8. در اين مدرسه موضوع 23 پايان نامه به شرح زير به تصويب رسيده است.
1. در گرايش فقه و اصول، 5 عدد.
2. در گرايش علوم قرآن و حديث، 9 عدد.
3. در گرايش فلسفه و كلام، 9 عدد.
و اين برادران عزيز هم اكنون مشغول تدوين پايان نامه ى خود مى باشند. هم چنين در
اين مدرسه 54 نفر به شرح زير در مرحله انتخاب موضوع مى باشند.
1. در گرايش علوم قرآن و حديث، 19 نفر.
2. در گرايش فقه واصول، 15 نفر.
3. در گايش فلسفه و كلام، 20 عدد.
از اين تعداد تا كنون 24 نفرجهت انتخاب موضوع مراجعه نموده اند.