ضرورتى براى تمامى فصول
از ميان اخبار و عملكرد واحدها، مندرج در ”شماره 25“ نشرية گزارش، خبر آغز به كار ((كميسيون هاى تخصصى برنامه ريزى)) برجسته تر مى نماياند و به اقتضاى وسعت برنامه ها و تنوع فعاليت هاى مركز امرى لازم بوده، پيگيرى و اهتمام معاونت محترم آموزش و عنايت ويژة رئيس محترم مركز به برنامه ياد شده نيز حكايت از رويكردى نوين و علمى به فعاليت هاى آموزشى دارد. اين قلم در ادامه مطالب سخن اول شمارة قبل نشريه و به جهت اهميت موضوع به تحليل برخى از زواياى آن مى پردازد.
رئيس محترم مركز در مراسم آغاز به كار كميسيون ها، كه طى جلسه اى عمومى و با شركت اعضاى محترم كميسيون هاى دوازده گانه و مسؤولان و مديران محترم مركز برگزار گرديد، تذكراتى را بيان داشتند كه براى تمامى دست اندركاران مركز جهانى، به خصوص برنامه ريزان، حائز اهميت فراوان است.
ايشان مكرر اشاره داشته اند كه تجربيات و دستاورد هاى موجود مركز ، گرچه تام وكامل نيست ، اما به صرف وقت و هزينه زياد و با توجه به ملاحظات فراوانى حاصل شده است . هرگونه تغيير و تحولى بايد مبتنى بر كارشناسى دقيق و علمى و با ملاحظه تمامى جوانب آن باشد .
مرورى بر تغييرات و تحولات در بخش آموزش مركز بيانگر اين است كه در مقطعى از زمان مركز بر نظام آموزشى مقاطع پافشارى و اصرار داشته ، پس از مدتى و با بازنگرى هايى كه طى يك دوره تجربة آن انجام داده ،طلاب را مخير در انتخاب نظام مقاطع و پايه كرده است ( كه به نوعى بازگشت مجدد به نظام پايه ـ با اصلاحاتى ـ محسوب مى شود . ) درنتيجه توان و فرصت هاى زيادى را صرف برنامه ريزى و بازنگرى در هر يك از نظام هاى مذكور كرده و در نهايت هم به جمع بندى مشخصى نرسيده است !كه خود اين تغييرات مكرر موجب بى اعتمادى طلاب و اساتيد به برنامه ها گشته و قدرت مانور را از مسؤولان و برنامه ريزان و انعطاف پذيرى را از محتواى برنامه ها گرفته است .
از اين رو تعجيل در اعمال برنامه ها و تغييرها بدون بررسى جامع و كامل موضوع ، آثار منفى خواهد داشت . مقايسه مركز با ساير مؤسسات و مراكزى كه به صورت محدود فعاليت مى كنند و حوزه عمل آن ها داخل كشور است ، بدون نظر داشت به حساسيت هاى مركز كه بخشى از آن به كليت حوزه مربوط مى شود ، نتيجه محصلى در پى نخواهد گذاشت .
در اداره، برنامه ريزى و پيگيرى امور مركز متغيرها و عواملى وجود دارد كه خارج از كنترل مجموعه است و سازمان نمى تواند بى توجه به آن ها به اعمال برنامه ها بپردازد؛ انعكاس برنامه ها در سطح حوزه، در ميان مراجع، علما و فضلاى ايرانى و غير ايانى و واكنش ايشان نسبت به برنامه ها و... از يك سو و تأثيرات برنامه ها در تعامل و هماهنگى با ساير مراكز داخلى و خارجى، از سويى ديگر، امورى است كه ناخواسته سايه خود را بر تمشيت و تدبير مركز جهانى انداخته است.
هزينه فرصت در آزمايش برنامه ها در مركز به شدت بالاست؛ از دست دادن حتى يك ساعت عمر طلبه غير ايرانى كه با هزاران مشكل در اختيار ما قرار گرفته است، خسارتى جبران ناپذير است.
مطالب فوق و ده ها ملاحظه ديگرى كه مجال تشريح آن ها در جاى خود است، اهميت و حساسيت كار كميسيون ها را مضاعف مى كند؛ كميسيون ها بايد در بسترى آرام، بدون تبليغات و شعار و با مشاركت فن شناسان و خبرگان، در ظرف زمانى مناسب، با جامع نگرى و تأمل به برنامه ريزى بپردازند و پس از حصول نتيجه، ـ همانند ساير مراكزـ در گروه هاى محدودى به تجربه بگذراند و آن گاه با گرفتن بازخورد و رفع نواقص و كاستى هاى احتمالى، تعميم دهند.
برخى پيش نيازهاى برنامه ريزى
ـ ترسيم هدف يا اهداف كلى سازمان؛
اهداف مركز از اهداف حوزه جدا نيست و همان رسالت مقدس و مبارك حوزه هاى شيعى براى مركز نيز تعريف مى شود، البته به ظرافت، اهميت و دقت مضاعف.
ـ شفاف سازى و ريزكردن اهداف كلى؛
براى اين امر مرورى دوباره به اساسنامه مركز كه به تأييد مقام معظم رهبرى نيز رسيده است، همچنين توصيه ها و بيانات ايشان در ديدار مسؤولان مركز و رهنمودهاى معظم له در ارتباط با موضوع خاص حوزه، راهنمايى هاى ساير مراجع و بزرگان حوزه، ديدگاه ها و برنامه هاى رئيس محترم مركز و ... راه گشاى عمل خواهد بود.
ـ بررسى و تعيين خط مشى ها و سازو كارهاى دست يابى به اهداف؛
ـ به كارگيرى ويژگى هاى آموزشى ديرين و پرثمر حوزه ها، يافته هاى جديد علمى، تجربه مراكز آموزشى مشابه و ... دست ماية خوبى در اين زمينه است.
ـ چشم انداز آينده فارغ التحصيلان كه در چه محيطى و چه مراكزى وارد خواهند شد و نيازها و ابزارهاى لازم براى فعاليت و هماوردى آنان چه چيزهايى است؟
از اين منظر آموزش و تجهيز طلاب غير ايرانى تفاوت اساسى با حوزه ها و مراكز علمى داخل پيدا مى كند. برخى علوم و رشته ها اساساً نامفهوم، فاقد موضوع و غريب در پاره اى از مناطق است؛ تخصص و اجتهاد در فقه و اصول براى مناطقى چون اروپا، آفريقا و... حداقل نياز ميان مدت آن ها نيست. بر عكس فلسفه، عرفان و... براى اروپا و عقائد، قرآن و حديث و... براى آفريقا و در مجموع در نظر گرفتن نيازهاى هر منطقه كارى بس لازم است.
به يقين مى توان گفت كه همراهان و پشتوانه هاى بى بديل اين حركت مبارك، خود طلاب و فضلاى عزيز غير ايرانى خواهند بود كه بيش از همه ذينفع بوده و همواره نگران كارآمدى برنامه ها و آموزش هاى موجود بوده اند.
والسلام ـ سردبير