فصل سوّم

حوادث و مواقف قيامت

پس از زنده شدن مردگان و ورود آنها به عرضه‏ى قيامت و قبل از ورود به بهشت يا دوزخ حوادث مهمّى رخ خواهد داد كه در قرآن كريم و احاديث اسلامى به تفصيل بيان شده است. برخى از اين حوادث به قرار ذيل است.
١. حساب و ميزان: از جمله حوادث مهمّ قيامت رسيدگى به حساب اعمال و سنجش آنهاست اعمال مكلّفان به شيوه‏هاى مختلف بررسى و در مورد آنها داورى خواهد شد. يكى از آن شيوه‏ها اين است كه نامه اعمال هر كس به دست وى داده مى‏شود تا خود به حساب اعمالش آگاه شود.(١)

١ـ اسراء / ١٣ ـ ١٤.

ديگر كه گواهانى چون پيامبران و فرشتگان بر اعمال آنان گواهى مى‏دهند.(١) گذشته از اين، ميزان‏هاى عدل بر پا مى‏گردد و اعمال مكلّفان بر اساس آن ميزان‏ها به طور عادلانه رسيدگى مى‏شود.(٢) از ديگر گواهان روز قيامت اعضاء و جوارح انسان خواهد بود.(٣)
چنان كه تجسم اعمال كامل‏ترين و دقيق‏ترين نوع حساب و سنجش اعمال بشر در قيامت مى‏باشد.(٤)
٢. صراط: از روايات اسلامى به دست مى‏آيد كه در قيامت گذرگاهى عمومى وجود دارد كه همگان بايد از آن عبور كنند. اين گذرگاه صراط ناميده مى‏شود. صراط، راهى است كه از متن يا بالاى دوزخ مى‏گذرد، و هر كس از آن بگذرد وارد بهشت خواهد شد، و هر كس در آن بلغزد به دوزخ فرو خواهد افتاد. مفسران اسلامى آيه ٧١ و ٧٢ سوره‏ى مريم(٥) را نيز ناظر بر اين راه دانسته‏اند.
٣. اعراف: ميان بهشت و دوزخ جايگاهى است كه اعراف ناميده مى‏شود. و بر آن انسانهاى والا مقامى قرار دارند كه بهشتيان و دوزخيان را مى‏شناسند، گويا آنان داوران عرصه‏ى قيامتند، اين انسان‏هاى والا پيامبران و اوصياى گرامى آنان مى‏باشند.

١ـ نحل / ٨٩؛ نساء / ٤١؛ ق / ١٨.
٢ـ انبياء / ٤٧.
٣ـ نور / ٢٤؛ فصلت / ٢٠ ـ ٢١.
٤ـ توبه / ٣٤ ـ ٣٥.
٥ـ «و ان منكم الاّ واردها كان على ربك حتما مقضّيا* ثمّ ننجّى الّذين اتّقوا و نذر الظّالمين فيها جثيّا»: همه‏ى شما وارد دوزخ خواهيد شد، سپس پرهيزگاران را نجات مى‏دهيم، و ستمكاران را در آن رها خواهيم كرد.

٤. لواء الحمد: زمانى كه رسيدگى به حساب اعمال پايان مى‏يابد و سرنوشت دوزخيان و بهشتيان روشن مى‏شود، پروردگار متعال پرچمى را كه به «لواء الحمد» معروف است به دست پيامبراكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏سپارد، و او پيشاپيش بهشتيان به سوى بهشت حركت مى‏كند.
٥. حوض كوثر: در احاديث اسلامى از وجود حوضى بزرگ در صحراى محشر خبر داده شده است كه به حوض كوثر معروف ا ست. پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله پيش از ديگران كنار آ ن حوض قرار مى‏گيرد. و رستگاران امت اسلامى، به وسيله پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله و اهل بيت گرامى آن حضرت صلى‏الله‏عليه‏و‏آله از آب آن مى‏نوشند.